Przeziębienia: mniej zachorowań, ten sam przebieg
Klasyczne badanie na ten temat przeprowadzono w Niemczech1. 25 osób przez pół roku regularnie chodziło do sauny, a 25 innych stanowiło grupę kontrolną. W pierwszych trzech miesiącach różnicy nie było. W kolejnych trzech grupa saunowa przeziębiała się mniej więcej o połowę rzadziej.
Równie ważne jest to, czego badanie nie pokazało. Kiedy ktoś z grupy saunowej już się przeziębił, choroba trwała tak samo długo i przebiegała tak samo ciężko jak w grupie kontrolnej. Sauna mogła więc pomagać nie złapać infekcji, ale nie leczyła jej.
Dwie uwagi do tych wyników. Badanie było małe, a jego opis nie mówi, że uczestników przydzielano do grup losowo. To dobra wskazówka, ale nie ostateczny dowód.
Choroby płuc: 25 lat obserwacji
Większe dane pochodzą z fińskiego badania KIHD2. Badacze obserwowali 1935 mężczyzn w wieku 42-61 lat przez średnio 25,6 roku. W tym czasie 379 z nich zachorowało na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc, astmę lub zapalenie płuc.
- Przy 2-3 sesjach w tygodniu ryzyko tych chorób było o 27% niższe niż przy jednej lub rzadziej.
- Przy 4 i więcej sesjach było niższe o 41%.
- Dla samego zapalenia płuc wyniki były podobne.
To badanie obserwacyjne, więc nie wiemy na pewno, czy chroni sauna, czy styl życia osób, które często z niej korzystają. Wynik jest jednak spójny z badaniem o przeziębieniach.
Skóra jako pierwsza bariera
Odporność zaczyna się na skórze. W kontrolowanym badaniu z 2008 roku porównano 41 zdrowych dorosłych: regularnych bywalców saun i osoby, które z sauny nie korzystają3. Bywalcy saun mieli stabilniejszą barierę naskórkową i lepiej nawilżoną skórę, a po sesji ich skóra szybciej wracała do równowagi. Uczestników nie losowano do grup, więc to także obserwacja, nie dowód.
Jak z tego korzystać
- Regularność. W badaniu o przeziębieniach efekt pojawił się dopiero po trzech miesiącach systematycznych wizyt.
- Nie z gorączką. Kiedy już chorujesz, sauna nie przyspieszy wyzdrowienia, a dodatkowo obciąży serce.
- Schładzanie jest częścią sesji, ale nie musi być lodowate. Chłodny prysznic wystarczy, więcej w artykule sauna i zimna woda.
- Sen, ruch i dieta robią dla odporności więcej niż jakakolwiek pojedyncza metoda. Sauna jest dodatkiem, nie zamiennikiem.
Przegląd badań klinicznych z 2018 roku przypomina, że większość prac o saunie jest mała i krótka4. Dlatego o odporności piszemy ostrożniej niż o sercu, gdzie dane są znacznie mocniejsze.