Sauna może łagodzić przewlekły ból, ale dowody pochodzą głównie z małych badań bez grupy kontrolnej. U osób z reumatoidalnym i zesztywniającym zapaleniem stawów ból i sztywność zmniejszały się podczas sesji, a w fibromialgii i bólu pleców pacjenci zgłaszali poprawę po kilku tygodniach.
Cedrownia··2 min czytania
Zapalenie stawów: ulga w trakcie sesji
Holenderskie badanie pilotażowe objęło 17 osób z reumatoidalnym zapaleniem stawów i 17 z zesztywniającym zapaleniem stawów kręgosłupa1. Przez cztery tygodnie korzystały z sauny na podczerwień, łącznie osiem razy. Podczas sesji ból i sztywność wyraźnie się zmniejszały. Po czterech tygodniach trend był korzystny, ale nieistotny statystycznie. Ważne jest też to, że sauna nie zaostrzyła choroby.
To badanie nie miało grupy kontrolnej, więc nie wiemy, ile ulgi dało ciepło, a ile odpoczynek.
Fibromialgia i ból przewlekły
Większość danych pochodzi z Japonii, gdzie łagodną saunę w 60°C stosuje się jako terapię Waon.
Fibromialgia. 44 kobiety przez 12 tygodni łączyły saunę trzy razy w tygodniu z ćwiczeniami w wodzie. Ból i objawy zmniejszyły się o 31-77%, a poprawa utrzymywała się pół roku później2. Nie było grupy kontrolnej, a efekt ćwiczeń trudno oddzielić od efektu sauny.
Ból przewlekły. 46 pacjentów leczonych kompleksowo podzielono na dwie grupy. Ci, którzy dodatkowo przez cztery tygodnie codziennie korzystali z sauny, po dwóch latach częściej wrócili do pracy: 77% wobec 50%3.
Ból krzyża. 37 osób przeszło 10 sesji po 15 minut w 90°C w ciągu pięciu dni. Mediana bólu spadła z 5 do 3 w skali 0-10, a niepełnosprawność związana z bólem wyraźnie się zmniejszyła4. Tu również brakowało grupy kontrolnej.
Stan zapalny
W fińskim badaniu KIHD 2269 mężczyzn, którzy chodzili do sauny 4-7 razy w tygodniu, miało niższy poziom CRP, markera stanu zapalnego, niż chodzący raz w tygodniu, i różnica była widoczna także po 11 latach5. To jednak obserwacja, a nie dowód przyczyny.
Pojedyncza sesja nie obniża stanu zapalnego. W badaniu z 2020 roku dwie rundy po 10 minut w 80°C chwilowo podniosły poziom interleukiny 6, a CRP się nie zmienił6. Jeśli sauna działa przeciwzapalnie, to raczej przez regularność.
Kiedy ciepło szkodzi
Ciepło nie pomaga każdemu. W fińskim badaniu 133 pacjentów z bólem neuropatycznym lub reumatoidalnym u 8-10% gorąco nasilało ból, a trzech z 17 osób z bólem po uszkodzeniu nerwu czuło się w saunie gorzej7.
Ostry stan zapalny z obrzękiem, zaczerwienieniem i ciepłym stawem to sytuacja, w której ciepło zwykle nie pomaga. Najpierw lekarz.
Ból neuropatyczny może się nasilać w gorącu.
Leki przeciwzapalne i przeciwbólowe nie są przeciwwskazaniem, ale zapytaj lekarza, jeśli bierzesz leki na serce lub ciśnienie.
Sauna może być przyjemnym dodatkiem do leczenia bólu przewlekłego, ale nie zastępuje rehabilitacji ani terapii. Jeśli ćwiczysz, zobacz też artykuł o saunie po treningu.
Częste pytania
Czy sauna pomaga na reumatyzm?
Może przynieść ulgę, ale głównie doraźnie. W pilotażowym badaniu 34 osób z reumatoidalnym i zesztywniającym zapaleniem stawów ból i sztywność wyraźnie spadały podczas sesji sauny na podczerwień, a po czterech tygodniach poprawa nie była już istotna statystycznie. Sauna nie zaostrzała choroby.
Czy sauna pomaga na ból pleców?
W małym badaniu 37 osób z bólem krzyża po 10 sesjach sauny w 90°C mediana bólu spadła z 5 do 3 w skali 0-10, a 70% pacjentów oceniło efekt jako dobry lub bardzo dobry. Badanie nie miało grupy kontrolnej, więc część efektu może wynikać z odpoczynku lub oczekiwań.
Czy sauna zmniejsza stan zapalny?
W fińskim badaniu KIHD mężczyźni chodzący do sauny 4-7 razy w tygodniu mieli niższy poziom CRP, czyli markera stanu zapalnego, niż chodzący raz w tygodniu. Pojedyncza sesja nie zmieniała jednak CRP w badaniu z 2020 roku. To związek obserwowany przy regularnym korzystaniu, a nie efekt jednej wizyty.
Źródła
Oosterveld FG, Rasker JJ, Floors M i in., Koel GJ. Infrared sauna in patients with rheumatoid arthritis and ankylosing spondylitis. A pilot study showing good tolerance, short-term improvement of pain and stiffness, and a trend towards long-term beneficial effects. Clinical Rheumatology 28(1):29-34, 2009. doi:10.1007/s10067-008-0977-y
Matsumoto S, Shimodozono M, Etoh S, Miyata R, Kawahira K. Effects of thermal therapy combining sauna therapy and underwater exercise in patients with fibromyalgia. Complementary Therapies in Clinical Practice 17(3):162-166, 2011. doi:10.1016/j.ctcp.2010.08.004
Masuda A, Koga Y, Hattanmaru M, Minagoe S, Tei C. The effects of repeated thermal therapy for patients with chronic pain. Psychotherapy and Psychosomatics 74(5):288-294, 2005. doi:10.1159/000086319
Cho EH, Kim NH, Kim HC, Yang YH, Kim J, Hwang B. Dry sauna therapy is beneficial for patients with low back pain. Anesthesia and Pain Medicine 14(4):474-479, 2019. doi:10.17085/apm.2019.14.4.474
Kunutsor SK, Laukkanen T, Laukkanen JA. Longitudinal associations of sauna bathing with inflammation and oxidative stress: the KIHD prospective cohort study. Annals of Medicine 50(5):437-442, 2018. doi:10.1080/07853890.2018.1489143
Behzadi P, Gravel H, Neagoe PE, Barry H, Sirois MG, Gagnon D. Impact of Finnish sauna bathing on circulating markers of inflammation in healthy middle-aged and older adults: a crossover study. Complementary Therapies in Medicine 52:102486, 2020. doi:10.1016/j.ctim.2020.102486
Nurmikko T, Hietaharju A. Effect of exposure to sauna heat on neuropathic and rheumatoid pain. Pain 49(1):43-51, 1992. doi:10.1016/0304-3959(92)90186-F
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Opisujemy wyniki badań naukowych; większość z nich to badania obserwacyjne, które pokazują związek, a nie dowodzą przyczyny.
Sauna we własnym ogrodzie
Korzyści z badań pojawiały się przy regularnych sesjach, kilka razy w tygodniu. Najłatwiej o to, gdy sauna stoi kilka kroków od domu. Budujemy kolekcję Ambra w naszej stolarni w Szczecinie, z montażem w jeden dzień.
Budujemy pod konkretne zamówienie, we własnej stolarni w Szczecinie. Zamówienie przez stronę nic nie kosztuje i nie jest jeszcze umową. Najpierw przyjeżdżamy obejrzeć działkę i podać termin montażu, dopiero potem podpisujesz.