W długoterminowych fińskich badaniach osoby korzystające z sauny 4-7 razy w tygodniu miały o 66% niższe ryzyko demencji i o 61% niższe ryzyko udaru niż osoby chodzące raz w tygodniu. To silny związek, ale z badań obserwacyjnych, więc nie dowodzi, że to sauna chroni mózg.
Cedrownia··2 min czytania
Demencja i choroba Alzheimera
Badanie opublikowane w Age and Ageing objęło tych samych 2315 fińskich mężczyzn, u których wcześniej badano serce1. W chwili rozpoczęcia mieli 42-60 lat i byli obserwowani przez średnio 20,7 roku. W tym czasie u 204 z nich rozpoznano demencję, a u 123 chorobę Alzheimera.
W porównaniu z mężczyznami, którzy chodzili do sauny raz w tygodniu:
4-7 sesji tygodniowo wiązało się z o 66% niższym ryzykiem demencji i o 65% niższym ryzykiem choroby Alzheimera,
2-3 sesje wiązały się z nieco niższym ryzykiem, ale ta różnica mogła być przypadkowa.
Udar
Drugie badanie objęło 1628 kobiet i mężczyzn w wieku 53-74 lat, obserwowanych przez średnio 14,9 roku2. W tym czasie wystąpiło 155 udarów. Osoby korzystające z sauny 4-7 razy w tygodniu miały o 61% niższe ryzyko udaru niż chodzące raz w tygodniu.
Badacze sprawdzili, czy wynik nie wynika po prostu z tego, że bywalcy saun więcej się ruszają lub są zamożniejsi. Po uwzględnieniu aktywności fizycznej i statusu społeczno-ekonomicznego związek się nie zmienił. W przeciwieństwie do badania o demencji objęło ono także kobiety.
Dlaczego naczynia mogą mieć tu znaczenie
Mózg zależy od zdrowych naczyń krwionośnych. Nadciśnienie i sztywne tętnice to jedne z głównych czynników ryzyka zarówno udaru, jak i części przypadków demencji.
Regularna sauna wiąże się z niższym ciśnieniem, a pojedyncza sesja chwilowo zmniejsza sztywność tętnic5. W tej samej populacji częsta sauna wiązała się z rzadszym rozwojem nadciśnienia4. Przegląd w Mayo Clinic Proceedings wymienia te naczyniowe mechanizmy jako najbardziej prawdopodobne wyjaśnienie3. Inne proponowane mechanizmy, takie jak wpływ na stan zapalny czy relaks, są na razie hipotezami.
Czego te badania nie mówią
To związek, a nie przyczyna. Nie było grupy losowo przydzielonej do sauny. Osoby zdrowsze na starcie mogły po prostu częściej chodzić do sauny.
Jedna populacja. Wszystkie dane pochodzą z jednego regionu Finlandii, gdzie sauna jest codziennym zwyczajem.
Mała grupa najczęstszych bywalców. Do grupy 4-7 sesji należało tylko około 200 mężczyzn, więc przedziały ufności są szerokie.
Wniosek jest więc ostrożny: regularna sauna pasuje do stylu życia, który w badaniach idzie w parze ze zdrowszym mózgiem. Nie jest to jednak sposób na zapobieganie demencji potwierdzony badaniami klinicznymi.
Częste pytania
Czy sauna chroni przed demencją?
Badania sugerują związek, ale go nie dowodzą. W fińskim badaniu 2315 mężczyzn obserwowanych przez 20 lat ci, którzy chodzili do sauny 4-7 razy w tygodniu, mieli o 66% niższe ryzyko demencji niż chodzący raz w tygodniu. Nie ma badań z losowaniem, które potwierdzałyby, że to efekt samej sauny.
Czy sauna zmniejsza ryzyko udaru?
W badaniu 1628 fińskich kobiet i mężczyzn obserwowanych przez 15 lat osoby korzystające z sauny 4-7 razy w tygodniu miały o 61% niższe ryzyko udaru. Wynik utrzymał się po uwzględnieniu aktywności fizycznej i statusu społeczno-ekonomicznego.
Źródła
Laukkanen T, Kunutsor S, Kauhanen J, Laukkanen JA. Sauna bathing is inversely associated with dementia and Alzheimer's disease in middle-aged Finnish men. Age and Ageing 46(2):245-249, 2017. doi:10.1093/ageing/afw212
Kunutsor SK, Khan H, Zaccardi F, Laukkanen T, Willeit P, Laukkanen JA. Sauna bathing reduces the risk of stroke in Finnish men and women: a prospective cohort study. Neurology 90(22):e1937-e1944, 2018. doi:10.1212/WNL.0000000000005606
Laukkanen JA, Laukkanen T, Kunutsor SK. Cardiovascular and other health benefits of sauna bathing: a review of the evidence. Mayo Clinic Proceedings 93(8):1111-1121, 2018. doi:10.1016/j.mayocp.2018.04.008
Zaccardi F, Laukkanen T, Willeit P, Kunutsor SK, Kauhanen J, Laukkanen JA. Sauna bathing and incident hypertension: a prospective cohort study. American Journal of Hypertension 30(11):1120-1125, 2017. doi:10.1093/ajh/hpx102
Laukkanen T, Kunutsor SK, Zaccardi F, Lee E, Willeit P, Khan H, Laukkanen JA. Acute effects of sauna bathing on cardiovascular function. Journal of Human Hypertension 32(2):129-138, 2018. doi:10.1038/s41371-017-0008-z
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Opisujemy wyniki badań naukowych; większość z nich to badania obserwacyjne, które pokazują związek, a nie dowodzą przyczyny.
Sauna we własnym ogrodzie
Korzyści z badań pojawiały się przy regularnych sesjach, kilka razy w tygodniu. Najłatwiej o to, gdy sauna stoi kilka kroków od domu. Budujemy kolekcję Ambra w naszej stolarni w Szczecinie, z montażem w jeden dzień.
Budujemy pod konkretne zamówienie, we własnej stolarni w Szczecinie. Zamówienie przez stronę nic nie kosztuje i nie jest jeszcze umową. Najpierw przyjeżdżamy obejrzeć działkę i podać termin montażu, dopiero potem podpisujesz.