Skąd wziął się mit
Idea detoksu przez saunę opiera się na prawdziwej obserwacji: w pocie da się wykryć metale ciężkie i inne substancje. Przegląd 24 badań z 2012 roku zebrał pomiary arsenu, kadmu, ołowiu i rtęci w pocie1. U osób silnie narażonych, na przykład zawodowo, stężenia w pocie bywały wyższe niż w moczu.
Autorzy przeglądu sami jednak zaznaczyli, że badania były bardzo różne metodologicznie i że potrzebne są porządne próby kliniczne. Podobnie jest z często cytowanym badaniem BUS: 20 osób, pomiary krwi, moczu i potu, bez grupy kontrolnej4. Takie dane mówią, co jest w pocie, ale nie mówią, czy pocenie się cokolwiek zmienia w organizmie.
Co pokazują nowsze badania
- Pot z sauny zawiera mniej metali niż pot z wysiłku. W badaniu z 2022 roku porównano pot tych samych 12 osób po biegu na bieżni i po saunie. W pocie z sauny było wyraźnie mniej niklu (5 wobec 57 µg/l) i ołowiu (5 wobec 53 µg/l)2.
- Zanieczyszczenia trwałe praktycznie nie wychodzą z potem. Kanadyjscy badacze wyliczyli na podstawie danych z literatury, że ilość trwałych zanieczyszczeń organicznych, np. PCB, usuwana z potem jest znikoma w porównaniu z tym, co trafia do organizmu każdego dnia3. Tytuł ich pracy pyta, czy da się je „wypocić”. Odpowiedź brzmi: nie.
Co naprawdę usuwa toksyny
Organizm ma do tego wyspecjalizowane narządy. Wątroba przekształca większość szkodliwych substancji w formy, które da się wydalić, a nerki filtrują krew i usuwają je z moczem. Wiele związków wychodzi też z żółcią i kałem. Pot służy głównie do chłodzenia ciała i składa się w ogromnej większości z wody i soli.
Jeśli chcesz wesprzeć naturalne oczyszczanie, najwięcej dają rzeczy mniej efektowne niż sauna: niepicie alkoholu, niepalenie, nawodnienie, sen i leczenie chorób wątroby czy nerek.
Dlaczego o tym piszemy
Budujemy sauny i łatwo byłoby obiecywać „oczyszczanie organizmu”. Nie robimy tego, bo nie ma na to dowodów. Tak samo nie przypisujemy właściwości zdrowotnych ścianie z soli himalajskiej w naszych saunach: odpowiada za światło i atmosferę.
Sauna ma za to korzyści, które mają oparcie w badaniach. Regularne sesje wiążą się ze zdrowszym sercem i niższym ciśnieniem. To wystarczający powód, żeby z niej korzystać.