Przeciwwskazania do sauny: kiedy nie korzystać i jak saunować bezpiecznie

Bezwzględne przeciwwskazania

Przeglądy medyczne są tu zgodne¹. Z sauny nie powinny korzystać osoby, u których występuje:

• niestabilna dławica piersiowa, czyli bóle w klatce piersiowej, które pojawiają się nowo, nasilają się lub występują w spoczynku,
• niedawny zawał serca; o powrocie do sauny decyduje kardiolog,
• ciężkie zwężenie zastawki aortalnej, przy którym serce nie jest w stanie zwiększyć przepływu tak, jak wymaga tego gorąco.

Do tego dochodzą stany przejściowe, w których saunę trzeba po prostu przełożyć: gorączka, ostra infekcja, świeży uraz lub stan zapalny, biegunka i odwodnienie.

Choroby, przy których trzeba zapytać lekarza

Wiele osób z chorobami przewlekłymi może korzystać z sauny. Przegląd z 2006 roku wskazuje, że dobrze tolerują ją osoby ze stabilnym, leczonym nadciśnieniem, stabilną chorobą wieńcową, a nawet z niewydolnością serca². Warunkiem jest stabilny stan i zgoda lekarza.

Zapytaj lekarza, jeśli masz:

• chorobę serca, zaburzenia rytmu lub przebyty zawał,
• nadciśnienie, zwłaszcza nieleczone lub źle kontrolowane,
• skłonność do omdleń albo bardzo niskie ciśnienie,
• padaczkę, cukrzycę z powikłaniami, choroby nerek,
• ciążę (o niej niżej).

Leki

Niektóre leki zmieniają reakcję organizmu na gorąco. Najczęściej chodzi o leki obniżające ciśnienie, które mogą nasilić spadek ciśnienia przy wstawaniu po saunie i prowadzić do zawrotów głowy lub omdlenia². Ostrożność dotyczy też leków moczopędnych, nasennych i uspokajających. Nie odstawiaj leków na własną rękę, tylko zapytaj lekarza, jak połączyć je z sauną.

Ciąża

W niepowikłanej ciąży sauna nie jest zakazana. Przegląd 12 badań z 2019 roku wykazał, że sucha sauna w 70°C przez maksymalnie 20 minut nie podnosiła temperatury ciała kobiet w ciąży do 39°C, czyli progu wiązanego z ryzykiem wad rozwojowych, na żadnym etapie ciąży⁴. Średnia temperatura po saunie wynosiła 37,6°C.

Mimo to warto zachować ostrożność: krócej, chłodniej, bez gwałtownego schładzania. Przy powikłaniach ciąży, zwłaszcza stanie przedrzucawkowym, sauna jest przeciwwskazana². Decyzję podejmij z lekarzem prowadzącym.

Alkohol: główna przyczyna wypadków

Najpoważniejsze zagrożenie w saunie nie wynika z choroby, tylko z alkoholu. W analizie zgonów w fińskich saunach z lat 1990-2002 połowa zmarłych była pod wpływem alkoholu, a jego udział z czasem rósł³. Alkohol obniża ciśnienie, zaburza rytm serca, osłabia ocenę sytuacji i sprawia, że nie wychodzi się na czas.

Zasada jest prosta: żadnego alkoholu przed sauną ani w jej trakcie.

Płodność mężczyzn

Przegląd badań klinicznych z 2018 roku odnotował jeden niepożądany efekt regularnej sauny: przejściowe zaburzenie produkcji plemników w małym badaniu na 10 mężczyznach⁵. Efekt był odwracalny. Jeśli para stara się o dziecko, rozsądnie jest na ten czas ograniczyć saunę.

Zasady bezpiecznej sesji

1. Zacznij łagodnie: 8-10 minut w pierwszych tygodniach, potem do 15-20 minut.
2. Pij wodę przed sesją i po niej. W saunie tracisz kilkaset mililitrów potu.
3. Nie jedz obfitego posiłku tuż przed sauną.
4. Słuchaj ciała. Zawroty głowy, nudności, kołatanie serca lub ucisk w klatce piersiowej oznaczają natychmiastowe wyjście.
5. Wstawaj powoli, zwłaszcza jeśli bierzesz leki na ciśnienie.
6. Schładzaj się stopniowo. Chłodny prysznic wystarczy; lodowata woda to dodatkowe obciążenie dla serca.
7. Dzieci tylko pod opieką dorosłego i krócej niż dorośli.
8. Nie korzystaj z sauny sam, jeśli masz chorobę przewlekłą.

Przy zachowaniu tych zasad sauna jest jedną z najbezpieczniejszych form dbania o zdrowie. Zobacz, co pokazują badania o jej wpływie na serce, ciśnienie i mózg.